De adviesrol van de Raad van Toezicht

Een symposium over de adviesrol van Raden van Toezicht met de veelbelovende titel: De veranderkracht van het toezicht georganiseerd door The Midfield, een denktank voor goed bestuur en toezicht in het maatschappelijke middenveld. Het werd een boeiende dag waarin theoretische beschouwingen werden afgewisseld met verhalen uit de praktijk waarmee het een mooie en spannende zoektocht werd naar het antwoord op de vraag: ‘wat is de sterkte van de adviesrol van de toezichthouder?’. Een dag waarin de vraag wat nu die adviesrol is of zou kunnen zijn, niet echt werd beantwoord, maar wel uit de verhalen contouren zichtbaar werden van die adviesrol, waarover Stefan Peij opmerkte dat het één van de lastigste rollen is.  We hebben een aantal tips voor toezichthouders meegenomen die we u niet willen onthouden. Voordat die tips aan de orde komen, wordt eerst ingegaan op wat nu bedoeld wordt met veranderkracht van de RvT. 

Eerst het begrip veranderkracht.

Dit begrip is bewust gekozen om de opbrengst van de adviesrol te beschrijven en er wordt het volgende onder verstaan: de bijdrage aan de ontwikkeling en het resultaat van een organisatie zonder dwang of chantage.

In relatie tot de adviesrol van de RvT wordt ook gewezen op de andere rollen van de RvT: nl. die van werkgever en toezichthouder. Deze rollen lopen in de praktijk door elkaar en het zou zo maar kunnen dat de bestuurder(s) zich ten opzichte van de RvT niet zo vrij voelen als ten opzichte van een externe adviseur….

Niet voor niets gesteld dat: ‘De adviesrol van de RvT vraagt dus om een ragfijn samenspel tussen de bestuurder(s) en de RvT’.

En nu de tips: 

  • Evalueer verandertrajecten. Opgemerkt werd dat dit te weinig gebeurd. Vraag ernaar waarbij het niet alleen gaat om de cijfers en de getallen maar ook om de zogenaamde soft controls: is er werkelijk iets veranderd in cultuur en gedrag? En niet onbelangrijk wat betekent de verandering voor de top?
  • Wees realistisch: alles hangt met alles samen en veranderingen gaan niet zo snel als we wel zouden willen. Regels zijn uitvloeisels van institutionele logica en zijn niet zo maar te veranderen.
  • Ook in de bestuurskamer spelen groepsdynamische processen. Niemand wil graag buitengesloten worden en dat betekent dat iedereen zich zal aanpassen aan de groepscode. Dat proces is veelal onbewust en speelt óók in de bestuurskamer. Die groepsdynamische processen stoppen natuurlijk niet even als de RvT de pet opzet van adviseur. Juist niet zouden we willen zeggen en om ook als adviseur effectief te willen zijn, kan de RvT beter rekening houden met deze processen.
  • Alles wat je loskoppelt, moet je ook weer verbinden. Bv. hoe zorg je dat de verschillende commissies met de RvT als geheel worden verbonden? Hoe koppel je informeel contact bv. tussen de voorzitter en bestuurder terug naar de RvT of doe je dat niet of doe je dat gedeeltelijk? En dat speelt natuurlijk ook ten aanzien van de adviesrol van de RvT. Want heel voorstelbaar is dat veel gemakkelijker in het informele contact met de bestuurder de pet van adviseur wordt opgezet en dat daar ook veel gemakkelijker door de bestuurder om gevraagd wordt.

Tijdens het congres was slechts één bestuurder aanwezig. Wel kwamen twee bestuurders aan het woord waarin één een positief verhaal had over de adviesrol van de RvT en de ander heel indringend liet zien hoe de veranderkracht van de RvT ook desastreus kan uitpakken met uiteindelijk het vertrek van de  hele RvT tot gevolg. Onherroepelijk betekent een meer uitgesproken adviesrol van de RvT, dat de RvT ook dichterbij komt en als dat onzorgvuldig gebeurt kan dat leiden tot de nodige schuring. Nu is een beetje schuren niet erg, maar wanneer is dit wel te veel?  Wellicht dat op een volgende congres waar zowel bestuurders als toezichthouders aanwezig dit thema centraal kan staan, want dat beloofd volgens ons een boeiend vervolg te worden.

Geplaatst in .

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.