De relatie Raad van Toezicht – Raad van bestuur: a never ending story!

Onlangs was het weer raak: nu bij de ABNAMRO waar Olga Zoutendijk, de voorzitter van de Raad van Commissarissen, moest terugtreden na forse kritiek op haar functioneren.

Dit incident illustreert dat de relatie Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht een hot issue blijft. Iedereen is het er over eens dat zij niet op elkaars stoelen moeten gaan zitten, maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan in de praktijk waar de toezichthouder moet balanceren tussen de mate van afstand die hij houdt en het vertrouwen dat hij heeft in de Raad van Bestuur. En dat gaat niet altijd goed…..

Aan toezichthouders en commissarissen worden steeds meer eisen gesteld. Een paar voorbeelden van deze toenemende eisen: van toezichthouders wordt steeds meer een actieve rol richting stakeholders verwacht zowel binnen als buiten de organisatie. Vertrouwen op alleen de informatie die de Raad van Bestuur verstrekt is er niet meer bij: van een professionele toezichthouder wordt verwacht dat hij ook zelf bepaalt welke informatie hij nodig heeft. En natuurlijk moet een toezichthouder up to date blijven en jaarlijks de nodige na- en bijscholing volgen.

Het is dan ook niet zo verwonderlijk dat toezichthouders en bestuurders in elkaars vaarwater terecht kunnen komen. Jan Moen beschrijft in “Hectiek in de bestuurskamer” dat een trend waarneembaar is dat toezichthouders vanuit onzekerheidsreductie steeds minder op afstand gaan functioneren en daarmee hun toezichthoudende rol en de verantwoordelijkheid van de Raad van Bestuur uit het oog verliezen. En dat ondanks het mantra dat de Raad van Toezicht en de Raad van Bestuur niet op elkaars stoelen moeten gaan zitten. Dit roept vragen op ‘Waarom het gaat zoals het gaat in de bestuurskamer?’ en ‘Welk patroon is zichtbaar?’

In het “Doorbreken van organisatiepatronen” stelt Odette Moeskops dat iedere organisatie naast een herkenbare rationele logica, ook een veel minder zichtbare emotionele logica kent: een onderstroom met eigen wetmatigheden. En dat zien we ook in de bestuurskamer waar, naast formele en rationele factoren, wederzijdse afhankelijkheid en kwetsbaarheid een rol spelen. In een beperkte tijd en op afstand van de organisatie moeten toezichthouders hun taken vervullen. Dit betekent onherroepelijk dat zij moeten vertrouwen op de Raad van Bestuur en de informatie die wordt verstrekt. Zij moeten kunnen dealen met de onzekerheid dat ze niet alles kunnen weten. De Raad van Bestuur moet op zijn beurt het toezicht ‘verdragen” en het geduld opbrengen om alle vragen te beantwoorden en bovendien constructief blijven omgaan met tegenspraak die wordt geboden. Moeskops onderbouwt dat volwassenen moeite kunnen hebben met relaties waarin zij afhankelijk zijn van anderen en welke gevoelens (o.a. schaamte) dat kan oproepen. Met die kennis is het niet zo verwonderlijk dat het fout kan gaan in de bestuurskamer.

Door dit perspectief ontstaat er een bredere kijk op wat er gebeurt in de bestuurskamer en waarom het gaat zoals het gaat. Ook wordt hiermee nog duidelijker dat regels en codes alleen niet helpen om gedoe te voorkomen.

Maar wat dan wel?

Door expliciet aandacht te besteden aan het samenspel tussen de Raad van Toezicht en de Raad van Bestuur. Als er irritaties en spanningen zijn, die tijdig bespreekbaar maken. Dit is niet altijd gemakkelijk en vraagt van de betrokkenen het lef om eerlijk en open te zijn. Wat daarbij helpt is dat het evalueren van het functioneren van de Raad van Toezicht onderdeel is geworden van de verschillende governancecodes en daarmee de praktijk is van een professionele toezichthouder.

Tot slot, door alle regels, codes en systemen kunnen we wel eens vergeten dat toezichthouders en bestuurders elkaar ook gewoon nodig hebben en mensen zijn. Mensen die af en toe een mindere dag kunnen hebben en fouten maken. Dus gun elkaar ook wat en geef eens toe.

 

 

 

 

 

Geplaatst in .

Eén reactie

  1. Bij Waarderend Nieuws # 7
    Dit zijn wijze woorden ,die ook buiten de bestuurskamers ter harte kunnen /moeten worden genomen. Samen staan voor een zaak ,vraagt veel van je ego!
    Een compliment voor jullie werk,dat kan ook op 28 februari toch ?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.